چيستي خداوند در الهيات فلسفي و عرفاني و سنجش آن با ديدگاه ميرزامهدي اصفهاني

سال دهم، شماره دوم، پياپي 21، پاييز و زمستان 1400، ص 33ـ48

حسين عشاقي / دانشيار گروه فلسفه پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي     oshshaq@yahoo.com 
دريافت: 15/01/1400 - پذيرش: 04/05/ 1400

چکيده
درباره ماهيت خداوند، بين فلاسفه و عرفا يک اتفاق‌نظر و يك اختلاف وجود دارد: فلاسفه و عرفا هر دو قائل‌اند كه ماهيت خداوند چيزي جز وجود او نيست و خداوند برخلاف ممكنات كه داراي دو حيثيت متفاوت وجود و ماهيت‌اند، ماهيتش با وجودش فرقي ندارد؛ ولي در اينكه وجودي كه عين ماهيت خداوند است آيا وجودي است مقيد يا لابشرط، بين آنها اختلاف‌نظر هست. فلاسفه وجود خداوند را مقيد به خصوصيات واجب‌الوجودي مي‌دانند، اما عرفا وجود حق را لابشرط از هر قيدي و خصوصيتي قرار مي‌دهند. در اين ميان ميرزامهدي اصفهاني ديدگاهي را مطرح مي‌كند كه نه مورد تأييد عقل است و نه مورد تصديق آراي اهل‌بيت. او مي‌گويد «وجود» عين ذات حق نيست، بلكه مخلوق خداست. هدف اين پژوهش اين است كه با شيوه توصيفي و اقامه برهان عقلي و نقلي روشن كند بين اين انظار، نظر عرفا درست و شايسته تصديق است.

كليد‌واژه‌ها: ماهيت خداوند، وجود خداوند، فلاسفه و عرفا، وجود لابشرط، وجود مقيد، ذات حق، خداي تفكيكيان.
 

سال انتشار: 
1400
شماره مجله: 
21
شماره صفحه: 
33