بررسي و تحليل نظر مولوي در باب تجسم اعمال با محوريت غزليات شمس تبريزي

سال دهم، شماره دوم، پياپي 21، پاييز و زمستان 1400، ص 161ـ178

* علي آهنچي / دانشجوي دکتري ادبيات عرفاني دانشگاه شهرکرد      nadiasafari70@gmail.com
پرستو کريمي / استاديار گروه زبان و ادبيات فارسي دانشگاه شهرکرد     parastou_karimi@yahoo.com
علي محمدي آسيابادي / دانشيار گروه زبان و ادبيات فارسي دانشگاه شهرکرد      asibadi97@yahoo.com
دريافت: 23/02/1400 - پذيرش: 15/06/ 1400

چکيده
يکي از مهم‌ترين مباحث مربوط به عوالم پس از مرگ چگونگي دريافت جزاي اعمال در آخرت است. ديدگاه متفکران اسلامي در اين باب بر دو گونه است: برخي معتقدند که جزاي اعمال در آخرت، نظير کيفر و پاداش‌هاي دنيوي از سنخ اعتبار و قرارداد بوده، مخالفان نظريۀ تجسم اعمال به‌شمار مي‌آيند. ايشان در تأييد ديدگاه خود به ‌دلايلي ازجمله آيات قرآن و عَرَضي بودن اعمال استناد کرده‌اند. در مقابل مدافعان نظريه تجسم اعمال معتقدند که رابطه عمل و جزاي آن در آخرت، تکويني، از سنخ اين‌هماني و تجسم باطن و ملکوت اعمال مي‌باشد. مولوي نيز در آثار خود در مقام اثبات تکويني بودن عمل و جزاي آن در قالب تجسم ملکوتي برآمده و در اين راستا به اقامة دليل پرداخته است. وي با استناد به ادله نقلي دال بر تخلف‌ناپذير بودن وعده الهي در باب اعطاي جزاي اعمال و بر پايۀ اصل عقلي جوهري بودن ملکوت عمل در صقع نفس انسان و عدم امکان اضمحلال آن، به تبيين مباني و نتايج نظريۀ تجسم اعمال پرداخته است.

كليد‌واژه‌ها: تجسم اعمال، جزاي عمل، ملکوت جاودانه، مولوي، غزليات شمس.
 

سال انتشار: 
1400
شماره مجله: 
21
شماره صفحه: 
161