مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) انوار معرفت 2645-8217 1 3 2012 05 14 خواجه نصیرالدین طوسی و سطوح سه‌گانه‌ی کلامی، فلسفی و عرفانی در اندیشه‌ی او 9 28 31 FA سیدیدالله یزدان پناه رضا درگاهی فر دانشگاه قم 0000-0002-8014-4404 Journal Article 2012 04 29 khawajah NaṢir al-Din Tūsī is considered one of the greatest and most influential Muslim scholars of the 7th century ('AH'). Most of his works are about Fakhr a-Din Rāzi's works and views, and are compiled in defense of philosophy providing correct and acceptable theological views. In addition to theology and philosophy, he has written works on mysticism. The problem with studying his works is that he sometimes believes in some principles when discussing theology and gives them up when discussing philosophy. He has also gone beyond the common philosophy by accepting the most fundamental doctrine of Islamic mysticism. Some believe that he, like some other thinkers, had experienced intellectual development and that these different views are due to different periods of his scientific and cognitive activities. The present paper seeks to prove that Khawajah NaṢir had had all these various method of thought simultaneously and had not experienced intellectual development. In fact, three longitudinal levels of his thought are theology, philosophy, and mysticism. By providing some examples, this paper proves that these three levels exist in his works. خواجه نصیرالدین طوسی در زمره‌ی بزرگ ترین و پرنفوذترین عالمان مسلمان سده‌ی هفتم هجری به شمار می رود. بخش عمده ای آثار وی ناظر به آثار و آراء فخرالدین رازی و در دفاع از فلسفه و ارائه‌ی کلامی درست و متین تدوین شده است. خواجه علاوه بر کلام و فلسفه، آثار عرفانی نیز دارد. مشکل مطاله‌ی آثار وی این است که گاه وی در کلام به مطالبی معتقد شده و در فلسفه از آنها دست برداشته است. وی همچنین با پذیرش محوری ترین آموزه‌ی عرفان اسلامی، از سطح فلسفه‌ی رایج نیز گذشته است. برخی معتقدند که خواجه نصیر نیز مانند عده ای دیگر از اندیشمندان، دچار تحوّل فکری شده و این اختلاف ها مربوط به دوران های گوناگون فعالیت علمی و معرفتی وی بوده است. این مقاله نشان می دهد که خواجه نصیر هم زمان همه‌ی این سطوح اندیشه را داشته است و نمی توان او را دچار تحوّل فکری دانست. درحقیقت، سه سطح طولی اندیشه خواجه، به ترتیب عبارتند از: کلام، فلسفه و عرفان. در این مقاله، با ارائه‌ی نمونه هایی، وجود این سه سطح در کار وی، اثبات شده است. https://erfani.nashriyat.ir/sites/erfani.nashriyat.ir/files/article-files/1_0.pdf