مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) انوار معرفت 2645-8217 14 1 2025 09 06 تقارب اخلاق و عرفان عملی در تقریر جدید اخلاق براساس اندیشه علامه مصباح یزدی 5002530 10.22034/erfani.2026.5002530 FA ابوالفضل هاشمی سجزه ای دکتری - حکمت متعالیه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0009-4577-0272 Journal Article 2025 08 27 این تحقیق ضمن مقایسه علم اخلاق و عرفان عملی در تقریر جدید که توسط استاد مصباح ارائه شده، به اثبات تقارب آنها می‌پردازد. پیش‌فرض پژوهش این‌است‌که آموزه‌های فلسفی بویژه حکمت متعالیه موجب شد علم اخلاق در این تقریر، شباهت زیادی به عرفان عملی بیابد. مسأله پژوهش، نحوه ارتباط میان اخلاق و عرفان عملی و هدف پژوهش، اثبات تقارب عرفان عملی و اخلاق به تقریر علامه مصباح است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی است؛ یعنی ابعاد علم اخلاق و عرفان عملی در موضوع، مسائل، هدف و نحوه سلوک، با مراجعه به تراث و نظریه علامه مصباح، توصیفْ و با تحلیل داده‌ها، مقایسه و روابط کشف می‌گردد. از یافته‌های مهم پژوهش: 1.اخلاق در موضوع و مسائل اعم از عرفان عملی و شامل آن می‌شود. اخلاق و عرفان عملی در هدف یک‌سان هستند. 2.حقیقت نفس وجود ربطی به خداست که با ظهور و ادراک آن، حق تجلی می‌کند. حقیقت قرب و فنا ادراک همین تجلی می‌باشد. 3.سلوک در اخلاق وعرفان عملی مربوط به قلب انسان و اعمال ظاهری نماینده اعمال قلبی هستند و بنیان همه رفتارهای انسان نیت است‌که توسط نیت صبغه عبادت می‌یابد. 4.فضائل تأثیر متقابل دارند و دارای مراتب هستند و همین موضوع موجب پویایی آنها می‌شود.