TY  - JOUR
    ID  - 5003387
    TI  - بررسی تطبیقی تکنیک های مراقبه درعرفان اسلامی و ذن بودیسم 
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 17
    LA  - fa
    SN  - 2645-8217
        AU  - Zakikhani, Mohammad Ali
      AD  - 
          AU  - , Rahman
      AD  - استادیار - ادیان و مذاهب
          AU  - Hafez, Qader
      AD  - 
        Y1  - 2025
    PY  - 2025
    VL  - 14
    IS  - 1
    SP  - 
    EP  - 
  KW  - مراقبه
KW  - عرفان اسلامی
KW  - ذن بودیسم
KW  - زازن
KW  - کوآن
KW  - فنا
KW  - ساتوری
KW  - شونیاتا
KW  - توحید
    DO  - 10.22034/erfani.2026.5003387
    AB  - پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی تکنیک‌های مراقبه در عرفان اسلامی و ذن بودیسم، به بررسی تطور روش‌های عملی و تجربه‌محور سلوک در دو سنت عرفانی می‌پردازد. مسئله‌ی اصلی آن است که روش‌های مراقبه، علی‌رغم تمایز در بنیان‌های هستی‌شناختی  از توحید در عرفان اسلامی تا شونیاتا در آیین ذن  در سطح تجربه‌ی آگاهی، به یک غایت واحد یعنی حضور ناب و شهود بی‌واسطه منتهی می‌شوند. در عرفان اسلامی، مراقبه به‌منزله‌ی حضور آگاهانه در محضر حق و نظارت بر قوای نفس، از مراحل اصلی سلوک و تحقق فنای فی‌الله محسوب می‌گردد  چنان‌که در آثار ابن‌عربی، امام خمینی و علامه مراقبه صورت عملی تحقق معرفت‌النفس و عبور از تعیّنات نفسانی دانسته شده است. در مقابل، مراقبه در سنت ذن بودیسم، که در شروح سوزوکی بازتاب یافته، با تمرکز بر تکنیک‌های زازن و کوآن، بر ترک اندیشه مفهومی و تجربه‌ی ساتوری تأکید دارد. این پژوهش با رویکرد تحلیلی-تطبیقی و بررسی ابعاد بدنی، زبانی و زمانیِ مراقبه، نشان می‌دهد که علی‌رغم تفاوت در مبانی نظری، هر دو نظام، از طریق تمرین سکون، ذکر و شهود، فرآیند تبدیل ذهنیت به حضور را سامان می‌دهند به‌گونه‌ای که مراقبه به عنوان راهی برای عبور از کثرت ادراکی به وحدت شهودی در هر دو سنت جلوه‌گر می‌شود
    UR  - https://erfani.nashriyat.ir/node/5003387
    L1  -     ER  -