مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) انوار معرفت 2645-8217 14 1 2025 09 06 تجربۀ عرفانی در منظر علامه حسینی طهرانی ماهیت، مراتب، معیارها، عوامل و موانع 57 72 5003585 10.22034/erfani.2026.5003585 FA مسعود آذربایجانی استادیار - پژوهشگاه حوزه و دانشگاه احمدرضا افضلی 0009-0006-3150-8554 Journal Article 2026 01 27 Mystical experience is a central element of both theoretical and practical Islamic mysticism. This study analyzes Allameh Hosseini Tehrani's intellectual framework concerning the nature, levels, factors, and obstacles of mystical experience, as well as the distinction between authentic and false mysticism. The main objective is to explain mystical experience in his thought and to interpret the mystical path in light of the Qur'anic and Hadith teachings. The aim is to identify the epistemological and ontological framework of his mysticism and to explain the role of wilayah, the Sharia, and the spiritual master in establishing the authenticity of this experience. The study employs a descriptive-analytical method based on documentary sources and content analysis of his works. The significance of this study lies in reexamining the authentic Islamic mystical tradition in the face of contemporary pseudo-mysticism. The findings indicate that, from Allameh Hosseini Tehrani’s perspective, mystical experience is a gradual process that unfolds through five levels of unveiling—from material to essential—and extends from divine attraction to subsistence in God. This spiritual journey attains authenticity only within the framework of the Sharia, under the guidance of a perfect spiritual master, and through the guardianship of the Prophet's Household (PBUT). The principal criteria for distinguishing authentic from false mysticism are a God-centered orientation, adherence to the Sharia, and commitment to the guardianship of the Prophet's Household. The pitfalls of the path include attachment to miraculous powers, self-conceit, and the disclosure of spiritual secrets. The study's original contribution lies in providing the most systematic reconstruction of the stages of mystical experience in Allameh Hosseini Tehrani's thought and in deriving a framework for evaluating the authenticity of such experiences based on divine and epistemological criteria. تجربۀ عرفانی محوری اساسی در عرفان نظری و عملی است. این پژوهش به تحلیل نظام فکری علامه طهرانی دربارۀ ماهیت، مراتب، عوامل و موانع تجربۀ عرفانی و تمییز عرفان اصیل از کاذب می‌پردازد. مسئلۀ اصلی، تبیین تجربۀ عرفانی در اندیشۀ او و تفسیر سلوک عارفانه بر اساس آموزه‌های قرآنی و روایی است. هدف، استخراج دستگاه معرفت‌شناختی و هستی‌شناختی عرفان وی و تبیین نقش ولایت، شریعت و استاد در اصالت بخشیدن به این تجربۀ است. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی‌بر اسناد و تحلیل محتوای آثار ایشان است. ضرورت پژوهش، بازخوانی سنت عرفانی اصیل اسلامی در مقابل عرفان‌نماهای معاصر است. یافته‌ها نشان می‌دهد از نگاه علامه طهرانی، تجربۀ عرفانی فرایندی تدریجی است که در پنج مرتبۀ مکاشفه (مادیه تا ذاتیه) محقق شده و از جذبه تا بقاء بالله امتداد می‌یابد. این سیر تنها در چارچوب شریعت، تحت هدایت استاد کامل و با ولایت اهل‌بیت(ع) اصالت می‌یابد. معیارهای اصلی تمایز عرفان صادق از کاذب، توحیدمحوری، التزام به شریعت و تبعیت از ولایت است. آفات راه نیز شامل دلبستگی به کرامات، خودبینی و افشای اسرار است. نوآوری پژوهش، ارائۀ نظام‌مندترین بازسازی از مراتب تجربۀ عرفانی در اندیشۀ علامه طهرانی و استخراج الگویی برای سنجش اصالت این تجارب بر پایۀ معیارهای الهی و معرفتی است. https://erfani.nashriyat.ir/sites/erfani.nashriyat.ir/files/article-files/5003585-1785141690.pdf