TY - JOUR ID - 5003977 TI - فرجام‎شناسی عرفانی: تحلیل عرفانی معاد و مواقف قیامت JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 17 LA - fa SN - 2645-8217 AU - Kermani, Alireza AD - دانشیار - گروه عرفان مؤسسه AU - Sarbakhshi, Mohammad AD - دانشیار - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) Y1 - 2026 PY - 2026 VL - 14 IS - 2 SP - EP - KW - عرفان اسلامی KW - معاد KW - قیامت KW - برزخ KW - مواقف قیامت DO - 10.22034/erfani.2026.5003977 AB - این مقاله با هدف تبیین فرجام‌ شناسی انسان در عرفان اسلامی، به تحلیل عرفانی معاد و مواقف قیامت می‌ پردازد. پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر منابع عرفانی و آثار عارفان مسلمان در گام نخست، چیستی معاد در نگاه عرفانی را بررسی می ‎کند. برخلاف رویکردهای کلامی و فلسفی که معاد را عمدتاً بازگشت انسان پس از مرگ یا پیوند دوباره نفس و بدن می‌ دانند، در عرفان، معاد به معنای رجوع به ربّ خاص و ظهور حقیقت باطنی انسان تلقی می‌ شود. در این دیدگاه، مرگ نابودی نیست، بلکه انتقال از نشئه دنیوی و عدم ظهور مرتبه بدن عنصری انسان در نشئه برزخ است. بر اساس این تحلیل، مواقف قیامت نیز در حقیقت مراتب ظهور بواطن اعمال و ملکات انسانی‌ اند و نهایتا انسان با رسیدن به دار استقرار بهشت یا جهنم معادی روحانی ـ جسمانی متناسب با ساختار وجودی و سیر باطنی‎اش خواهد داشت. UR - https://erfani.nashriyat.ir/node/5003977 L1 - ER -