TY  - JOUR
ID  - 5003977
TI  - فرجام‎شناسی عرفانی: تحلیل عرفانی معاد و مواقف قیامت
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 17
LA  - fa
SN  - 2645-8217
AU  - Kermani, Alireza
AD  - دانشیار - گروه عرفان مؤسسه
AU  - Sarbakhshi, Mohammad
AD  - دانشیار - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
Y1  - 2026
PY  - 2026
VL  - 14
IS  - 2
SP  - 7
EP  - 26
KW  - معاد
KW  - عرفان اسلامی
KW  - فرجام‏شناسی عرفانی
KW  - مواقف قیامت
KW  - مرگ
KW  - برزخ
DO  - 10.22034/erfani.2026.5003977
AB  - این مقاله به تبیین چیستی و چگونگی معاد در عرفان اسلامی با تأکید بر مفهوم «صیرورت وجودی انسان» می‌پردازد. اگر در کلام و فلسفۀ اسلامی معاد غالباً به رخدادی پس از مرگ و در نسبت با مسئلۀ مرگ و رابطۀ نفس و بدن تفسیر شده است، در رویکرد عرفانی فرایندی وجودی و مستمر دانسته شده که از آغاز حضور انسان در نظام هستی تحقق یافته است. در این اندیشه، مفهوم «ربّ خاص» نقش محوری در تبیین تفاوت مراتب بازگشت انسان‌ها ایفا می‌کند؛ بدین معنا که هر انسان در پرتو اسم الهی خاصی مسیر صیرورت و رجوع خود را طی می‌کند. مقاله به روش تحلیلی ـ توصیفی با تبیین هستی‌شناختی این رویکرد نشان می‌دهد که مرگ، برزخ، قیامت و مواقف آن، حلقه‌های یک فرایند واحد از صیرورت وجودی انسان‌اند که در آن حقیقت انسان آشکار می‌شود. همچنین مقاله نشان می‌دهد که از منظر عرفانی، معاد نه منحصر در روحانیت صرف است و نه در جسمانیت محض، بلکه حقیقت آن در جمع میان مراتب روحانی و جسمانی انسان تحقق می‌یابد. این جمع، مقتضای تحقق «مرتبه جمعی» انسان و ظهور تام حقیقت او در تمامی نشئات وجودی است.
UR  - https://erfani.nashriyat.ir/node/5003977
L1  - https://erfani.nashriyat.ir/sites/erfani.nashriyat.ir/files/article-files/5003977-1789539721.pdf
ER  -