TY  - JOUR
    ID  - 5004276
    TI  - تبیین روایات طینت بر اساس مبانی عرفانی و صدرایی
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 17
    LA  - fa
    SN  - 2645-8217
        AU  - Saeidi, Ahmad
      AD  - دانشیار - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)
        Y1  - 2026
    PY  - 2026
    VL  - 15
    IS  - 1
    SP  - 
    EP  - 
  KW  - طینت
KW  - مزاج
KW  - شاکله
KW  - عین ثابت
KW  - حقیقت انسان
KW  - اختیار
    DO  - 10.22034/erfani.2026.5004276
    AB  - نسبت طینت و اختیار از مهم‌ترین مسائل انسان‌شناسی در اندیشة اسلامی است. ‏برداشت‌های متفاوت از ‏روایات طینت، گاه به تفسیرهای جبرگرایانه و گاه به فروکاستن ‏نقش طینت به اقتضای اولیه انجامیده است. ‏پژوهش حاضر با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی نشان می‌دهد که «طینت اولیه» به دو صورت به کار می‌رود و در ‏هیچ‌کدام با اختیار، به معنای رضایت از صدور فعل سازگار با حقیقت وجودی انسان، منافاتی ندارد. در کاربرد ‏نخست، مقصود از طینت اولیه، وجود علمی انسان در صقع ربوبی است، بنابراین ثبات طینت اولیه با اختیار ‏انسان در وجود خلقی‌اش، منافاتی ندارد، زیرا علم تابع معلوم است.‏
در کاربرد دوم، مقصود از طینت اولیه، سرمایة اولیة وجود خلقی انسان در آغاز حرکت جوهری نفس در قوس ‏صعود است. در این کاربرد، طینت اولیه در حکم مادة اولیه‌ای است که انسان با علم و عمل اختیاری، آن را به ‏بالفعل و متصور به صور نوعیة جدید می‌سازد. بنابراین در این کاربرد، طینت اولیه ثباتی ندارد تا منافی اختیار ‏باشد. انسان پیوسته با اختیار خویش، ملکات یا صور تازه‌ای می‌یابد که از‌یک‌سو، ریشه در طینت اولیه و ‏اعمال اختیاری گذشتة او دارند و از‌سوی‌دیگر، در حکم ماده و طینت ثانویه برای ملکات، صور یا ‏فعلیت‌های بعدی او هستند.‏
    UR  - https://erfani.nashriyat.ir/node/5004276
    L1  -     ER  -