مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) انوار معرفت 2645-8217 4 1 2015 06 22 تبیین هستی شناسانه‌ی فنا از دیدگاه حکمت متعالیه 39 56 89 FA سید مرتضی بنی رضی کارشناس ارشد - عرفان اسلامی موسسه آموزشی امام خمینی علیرضا کرمانی دانشیار - گروه عرفان مؤسسه 0000-0002-6731-419X Journal Article 2015 04 20 Although the concept of ‘’mystical annihilation’’ and its derivations and requisites are among the concepts which characterize Islamic mysticism, it has affected the atmosphere of Islamic thought and soon entered philosophy so that Muslim philosophers investigated, criticized and analyzed it from an ontological perspective. This is why Mulla Sadra has dealt in his philosophical system with ‘’mystical annihilation’’, a subject for which “Peripatetic philosophy and Illuminationism”, two philosophical schools, had already attempted to provide ontological explanation. Meanwhile, Mulla Sadra claims that no one of the philosophers who proceeded him could solve the problem of mystical annihilation as it is viewed by mystics. He thinks that solving this problem depends on a proper explanation of existential becoming. Existential becoming and transfiguration of essence have their roots in “unification of the sage into the intelligible” and “unification with the active intellect”. On the other hand, Mulla Sadra believes in the particular unity of existence, that is, he accepts the concept of being mystically annihilated in Allah, during inherent mystical annihilation. Hence, the way for the explanation of mystical annihilation is paved in his philosophical system. هر چند مفهوم «فنا» و مشتقات و لوازم آن از مفاهیمی است که در عرفان اسلامی پدید آمده، اما در فضای تفکر اسلامی، دیری نپایید که این مفهوم به فلسفه نیز راه یافت و فلاسفة اسلامی با نگاه هستی شناسانة خود، به تفسیر و نقد و حل آن پرداختند. به همین سبب صدرالمتألّهین در نظام فلسفی خود زمانی به مسئلة «فنا» می پرداخت که پیش از او دو مکتب فلسفی «مشّاء» و «اشراق» تلاش هایی را در تبیین هستی شناسانة فنا انجام داده بودند . در این میان، ملاّصدرا ادعا می کند که احدی از فلاسفة اسلام پیش از او نتوانسته اند گره مسئلة فنا را – آن گونه که عرفا گفته اند - بگشاید. از دیدگاه او، حل این مسئله منوط به تبیین صحیح صیرورت وجودی است. صیرورت وجودی و تبدل ذات ریشه در اصل «اتحاد عاقل به معقول» و «اتحاد با عقل فعال» دارد. از سوی دیگر ملاصدرا به وحدت شخصی وجود معتقد است؛ یعنی محتوای شهود فانی فی الله، در هنگام فنای ذاتی را پذیرفته است. از این  رو، راه برای تبیین فنا در دستگاه فلسفی او هموار است. https://erfani.nashriyat.ir/sites/erfani.nashriyat.ir/files/article-files/2008281.pdf