Anwar-e Ma`rifat, Volume 13, Issue 2, No 27, Year 2026 , Pages 45-63

    Analysis of the Mystical Journey of the Martyrs of the Sacred Defense Based on the Two Doctrines of "Purgation" and "Adornment"

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Mohammad Miri / Associate Professor, Department of Islamic Ethics, Faculty of Islamic Studies, University of Tehran / m.miri57@ut.ac.ir
    dor 20.1001.1.26458217.1403.13.2.3.6
    doi 10.22034/erfani.2026.5003292
    Abstract: 
    The doctrines of "Purgation" (takhliyah - purification from vices) and "Adornment" (tahliyah - embellishment with virtues) are recognized as fundamental pillars of the spiritual journey in Islamic mysticism. This research, with an analytical-documentary approach and by examining the manuscripts and surviving works of the martyrs, investigates the manifestation of this dyad in the mystical journey of the martyrs of the Sacred Defense. The research findings indicate that the spiritual conduct of the martyrs, particularly in their prominent examples, is fully explicable within this dyadic framework. By purging their beings of vices and adorning their souls with virtues, they traversed a path that, on one hand, is completely consistent with the principles of pure Islamic mysticism, and on the other, provides a practical and contemporary model of the mystical journey. This article ultimately presents this lifestyle as a successful and effective model of mystical conduct that can serve as a reliable roadmap for designing a spiritual Islamic lifestyle in the contemporary era. This study, on one hand, is a step towards elucidating the foundations of practical mysticism, and on the other, by looking at the spiritual conduct of the martyrs of the Sacred Defense, offers a tangible model for spiritual journeying in the contemporary world.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :تحلیل سلوک عارفانه شهدای دفاع مقدس بر پایۀ دو آموزۀ «تخلیه» و «تحلیه» (پیراستگی از رذائل و آراستگی به فضائل)
    Abstract: 
    آموزه‌های «تخلیه» (پیراستگی از رذائل) و «تحلیه» (آراستگی به فضائل) در عرفان اسلامی به‌عنوان ارکان بنیادین سیر و سلوک شناخته می‌شوند. این پژوهش با رویکردی تحلیلی ـ اسنادی و با بررسی دست‌نوشته‌ها و آثار به‌جای‌مانده از شهدا، به بررسی چگونگیِ تجلی این دوگانه در سلوک عارفانه شهدای دفاع مقدس می‌پردازد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که سیرۀ معنوی شهدا، به‌ویژه در نمونه‌های برجستۀ آنان، کاملاً در چارچوب این دوگانه قابل تبیین است. آنان با تخلیه وجود خود از رذائل، و تحلیه نفس به فضائل، مسیری را پیمودند که از‌یک‌سو با موازین عرفان ناب اسلامی کاملاً منطبق است و از سوی دیگر، الگویی کاربردی و معاصر از سلوک عارفانه را ارائه می‌دهد. این مقاله در نهایت، این سبک زندگی را به‌عنوان الگوی موفق و کارآمدِ سلوک عرفانی معرفی می‌کند که می‌تواند به‌عنوان نقشه ‌راهی مطمئن برای طراحی سبک زندگی اسلامیِ معنوی در دوران معاصر، مورد اقتدا قرار گیرد. این پژوهش ازیک‌سو گامی در راستای تبیین مبانی عرفان عملی است و از سوی دیگر با نگاه به سیره سلوکی شهدای دفاع مقدس، الگویی عینی برای سلوک معنوی در جهان معاصر ارائه می‌دهد.
    References: 
    • احمدپور ترکمانی، علی (1384). الهی نامه شهدا. تبریز: سازمان بنیاد شهید استان آذربایجان شرقی.
    • اکبری مزدآبادی، علی (1392). مجموعه یادداشت‌‌ها و دست‌‌نوشته‌‌های شهید مهران (علی) بلورچی. تهران: یا زهرا.
    • انصارى، خواجه عبدالله (1377). مجموعه رسائل فارسى خواجه عبدالله انصارى. چ دوم. تهران: توس.
    • اسکندری، محسن (1392). حدیث درد. اهواز: حسینیه شهدای اسکندری.
    • بقلى شیرازى، روزبهان (1374). شرح شطحیات. چ سوم. تهران: طهوری.
    • بیانات رهبر معظم انقلاب. Khamenei.ir.
    • جندى، مؤیدالدین (1362). نفحة الروح و تحفة الفتوح. تهران: مولی.
    • جنید بغدادی، ابوالقاسم بن محمد (1425ق). رسایل الجنید (کتاب القصد إلى الله). دمشق: دار اقرأ للطباعه و النشر و التوزیع.
    • چمران، مهدی (1391). رقصی چنین میانه میدانم آرزوست. چ دوازدهم. تهران: بنیاد شهید چمران.
    • خرگوشى، عبدالملک بن محمد (1427ق). تهذیب الاسرار فى اصول التصوف. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • ذاکری شاندیز، سیدمجتبی (1392). عرفان ولایی. تهران: فرهنگ سبز.
    • سراج طوسى، ابونصر (1914م). اللمع فى التصوف. لیدن: مطبعة بریل.
    • سکندرى، احمد بن عطاء الله (1426ق). تاج العروس الحاوى لتهذیب النفوس. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • سلمى، ابوعبد الرحمن (1424ق). طبقات الصوفیه. چ دوم. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    • طوسى، نصیرالدین (1375). شرح الاشارات و التنبیهات. قم: البلاغة.
    • غزالى، ابوحامد (بی‌تا). احیاء علوم الدین. بیروت: دار الکتاب العربی.
    • غزالی، ابوحامد (1416ق). مجموعة رسائل الإمام الغزالى. بیروت: دار الفکر.
    • فتحی لوشانی، کامبیز و علمدار حسین، علی (1387). زندگینامه و آثار شهید علی خلیلی مقدم و شهید بهروز خلیلی مقدم. قزوین: سایه گستر.
    • فنارى، شمس‌الدین محمد حمزه (1374). مصباح الأنس بین المعقول و المشهود. تهران: مولی.
    • قشیرى، ابوالقاسم عبدالکریم (1389ق). اربع رسایل فى التصوف. بغداد: مطبعة المجمع العلمى العراقی.
    • کاشانی، عبدالرزاق (1426ق). لطائف الأعلام فى إشارات أهل الإلهام. قاهره: مکتبة الثقافة الدینیه.
    • کشایی آرانی، حسن (1390). پیام لاله‌ها. آران و بیدگل: سَنا.
    • کمری، علیرضا (1385). حرمان هور (دست‌‌نوشته‌‌های شهید احمدرضا احدی). چ پنجم. تهران: سورۀ مهر.
    • کبرى، نجم‌الدین (1426ق). فوائح الجمال و فواتح الجلال. چ دوم. مصر: دار السعاد الصباح.
    • کلینى، محمد بن یعقوب (1369). اصول الکافی. ترجمۀ سیدجواد مصطفوى. تهران: کتاب‌فروشى علمیه اسلامیه.
    • مجلسى، محمدباقر (1403ق). بحار الأنوار. چ دوم. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    • معصومیان، محمدعلی (1380). یادداشت‌‌های اروند. تهران: دفتر ادبیات و هنر مقاومت.
    • موسوی خمینی، سید‌روح‌الله (1378). صحیفه امام. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
    • موسوی خمینی، سیدروح‌الله (1388الف). تفسیر سوره حمد. چ یازدهم. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
    • موسوی خمینی، سیدروح‌الله (1388ب). شرح چهل حدیث (اربعین حدیث). چ چهارم. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
    • موظف رستمی، محمدعلی (1385). این گروه آسمانی. کرج: پرهیب.
    • مولوی، جلال‌الدین محمد (1375). مثنوى معنوى. چ سوم. تهران: پژوهش.
    • مؤسسۀ فرهنگی هنری قدر ولایت (1390). پا به پای شهدا «بر آستان حضرت حق». تهران: مؤسسۀ فرهنگی هنری قدر ولایت.
    • میری، محمد (1390). قاعده آفرینش انسان بر صورت الهی در مکتب ابن‌عربی. حکمت عرفانی. 1 (2)، 95ـ118.
    • میری، محمد (1392). تفسیر عرفانی حدیث آفرینش انسان بر صورت الهی در اندیشه امام خمینی. پژوهشنامه متین. 6 (15)، 111ـ130.
    • نراقى، محمدمهدى (بی‌تا). جامع السعادات. چ چهارم. بیروت: مؤسسة الاعلمى للمطبوعات.
    • نراقى، ملااحمد (1377). معراج السعادة. چ پنجم. قم: هجرت.
    • هجویرى، ابوالحسن على (1375). کشف المحجوب. چ چهارم. تهران: طهورى.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Miri, Mohammad. (2026) Analysis of the Mystical Journey of the Martyrs of the Sacred Defense Based on the Two Doctrines of "Purgation" and "Adornment". Anwar-e Ma`rifat, 13(2), 45-63 https://doi.org/10.22034/erfani.2026.5003292.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mohammad Miri." Analysis of the Mystical Journey of the Martyrs of the Sacred Defense Based on the Two Doctrines of "Purgation" and "Adornment"". Anwar-e Ma`rifat, 13, 2, 2026, 45-63

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Miri, M.(2026) ' Analysis of the Mystical Journey of the Martyrs of the Sacred Defense Based on the Two Doctrines of "Purgation" and "Adornment"', Anwar-e Ma`rifat, 13(2), pp. 45-63

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Miri, M. Analysis of the Mystical Journey of the Martyrs of the Sacred Defense Based on the Two Doctrines of "Purgation" and "Adornment". Anwar-e Ma`rifat, 2026; 13(2): 45-63