حقيقت و چيستي مرگ از ديدگاه عرفان نظري و حكمت متعاليه

قيمت مقاله الكترونيكي: 
1500تومان

سال ششم ، شماره اول، پياپي 12، بهار و تابستان 1396

علي رنجبر/ کارشناسي ارشد عرفان اسلامي، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني     ali_ranjbar_59@yahoo.com  ره
محمدحسن زماني/ دانشيار جامعه المصطفي
دريافت: 25/03/1397 - پذيرش: 04/08/1397
چکيده ‏
يکي از حقايق ترديد‌ناپذير حادثة مرگ است که براي هر انساني رخ مي‌دهد. در اين‌باره که حقيقت ‏مرگ چيست و با مرگ چه ‏اتفاقي مي‌افتد، در مکاتب مختلف ديدگاه‌هاي متفاوتي بيان شده است. از نظر عرفان ابن‌عربي و نيز حکمت متعاليه ملاصدرا، انسان ‏داراي دو ساحت نفس و بدن، و نفس مدبر بدن است. ملاصدرا با توجه به اين نوع نگاه به حقيقت وجودي انسان، و نيز با توجه به حرکت جوهري نفس، مرگ را به معناي پايان حرکت نفس و به فعليت رسيدن آن و در نتيجه، جدا شدن آن از بدن مادي مي‌داند. ابن‌عربي نيز با توجه به اين دو ساحت وجودي انسان و نيز با توجه به چگونگي نظام خلقت از ديدگاه عرفاني، مرگ را به معناي جدا شدن نفس از بدن و بازگشت آن به جايگاه اصلي‌اش مي‌داند. البته از ‏نظر ملاصدرا با تحقق مرگ، نفس به‌طور‌کلي پيوندش را با بدن قطع مي‌کند؛ اما از نظر ابن‌عربي، اين قطع ‏‏ارتباط به‌طور کلي نيست. ‏به هر حال، از نظر عرفان و فلسفه، مرگ امري معدوم کننده ‏نيست، بلکه امري وجودي و موجب کمال براي ‏نفس است.

كليدواژه‌ها: حقيقت، مرگ، عرفان، فلسفه.