سه‌گانه‌هاي سلوكي در عرفان اسلامي و مسيحي

سال هشتم، شماره دوم، پياپي 15، پاييز و زمستان1397

عليرضا کرماني/ دانشيارگروه عرفان مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    Kermania59@yahoo.com
دريافت: 19/07/1398 - پذيرش: 03/10/1398

چکيده
بحث دربارة سلوک و مراتب آن، در عرفان اسلامي و مسيحي مورد توجه قرار گرفته است. به‌طور‌کلي در اين دو عرفان، حرکتي از ظاهر به باطن مطرح است که سلوک عرفاني نام دارد و همچون هر حرکت ديگري امري تدريجي است. در اين نوع سلوک، سه عنصر مبدأ و منتها و وسطي وجود دارد. تصوير اين سه‌گانه در نفس‌الامرِ حرکت، سه‌گانه‌اي نفس‌الامري را در مراتب سلوک سالک ايجاب مي‌کند که در عرفان اسلامي و مسيحي بدان پرداخته شده است. سه‌گانة تهذيب،‌ اشراق و اتحاد در عرفان مسيحي به‌نحوي برابر است با سه‌گانه‌هاي مطرح در عرفان اسلامي: مقامات اسلامي، ايماني و احساني؛‌ عوام، خواص و خاص الخواص؛ شريعت، طريقت و حقيقت؛ علم‌اليقين، عين‌اليقين و حق‌اليقين؛ و تعلق، تخلق و تحقق.
کليد‌واژه‌ها: عرفان، عرفان اسلامي، عرفان مسيحي، سلوک، مراحل سلوک، تثليث سلوکي.