بررسي ديدگاه «اكتناه‌ناپذيري ذات حق» در عرفان

سال دهم، شماره دوم، پياپي 21، پاييز و زمستان 1400، ص 49ـ64

مسلم گريواني / دكتراي عرفان دانشگاه اديان و مذاهب    mgrivani59@gmail.com
دريافت: 23/02/1400 - پذيرش: 11/05/ 1400

چکيده
با نگرش فلسفي و کلامي، امکانِ معرفت صفات و فعل حق، بالتفصيل و معرفت ذات حق، بالاجمال مورد اتفاق است؛ ولي در معرفت‌شناسي عرفاني، معرفت حق از طريق تجليات امکان‌پذير و ذات حق، صرفاً متعلق شناخت خود حق قرار مي‌گيرد و ذات او معلوم احدي حتي براي کمّلين از اوليا نيز نخواهد بود؛ چراکه ذات بما هو ذات در عرفان، برخلاف «ذات در فلسفه و کلام» به‌ معناي حقيقتي است که ظهور و تجلي ندارد و وراي تجليات حقي و خلقي است که «اهل الله»، از آن با تعابيري چون «غيب الغيوب»، «كنز مخفى» و «مقام لااسم و لارسم» ياد مي‌کنند. اين پژوهش به روش تحليلي ـ توصيفي ضمن تبيين مفهومي ذات، اکتناه ذات و بيان ويژگي‌هاي اين دو تعبير کليدي در عرفان، به لوازم ديدگاه اکتناه‌‌ناپذيري ذات حق پرداخته است و در پايان دو چالش «امکان‌ناپذيري معرفت حق» و نيز «امکان معرفت اجمالي ذات» را بررسي مي‌كند.

كليد‌واژه‌ها: ذات، حق، اکتناه‌ناپذيري، معرفت حق، معرفت اجمالي، معرفت تفصيلي.
 

سال انتشار: 
1400
شماره مجله: 
21
شماره صفحه: 
49