عرفان در انديشة ابن‌طفيل

ضميمهاندازه
2008511.pdf668.02 کيلو بايت

سال چهارم، شماره اول، پياپي 9، بهار و تابستان 1394

عليرضا كرماني / استاديار مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                       Kermania59@yahoo.com

دريافت: 02/02/1394 ـ پذيرش: 17/06/1394

چكيده

ابن طفيل در رسالة حي  بن يقظان - كه شرح زندگي انساني فرضي است كه در جزيره  اي نزديك به خط استوا وجود و تكامل مي يابد - سير تكاملي انسان از مرتبة حسي به مرتبة عقلي و سپس شهودي را به تصوير مي كشد. از ديدگاه ابن طفيل، اگر چه محصول عقل و شهود يكسان است، اما معرفت شهودي داراي وضوح و شفافيت و بالتبع، لذتي عظيم و شگرف است. از منظر وي؛ دست يابي به معارف شهودي جز از طريق سلوكي معنوي ميسر نيست و حي  بن يقظان به عقل و فطرت خود، اصل ضرورت سلوك و چگونگي سلوك را درمي يابد. بر اين اساس، سالك پس از طي درجات سلوكي، وحدت را مي يابد، اما ابن طفيل توجه مي دهد كه اين وحدت، وحدتي در مقابل كثرت نيست؛ زيرا اين نوع وحدت از اوصاف اجسام است، بلكه عارف در شهود خود، با حقيقتي فراتر مواجه است، كه توصيف آن به قالب عبارت در نمي آيد. در نهايت نيز ابن طفيل به بررسي رابطة اين حقايق مشهود با شريعت مي پردازد.

كليد واژه ها: ابن طفيل، عرفان، شهود، شريعت، وحدت وجود.