تبيين مسئلة «همّت» عارف و نقش آن در انجام اعمال خارق العاده

سال چهارم، شماره اول، پياپي 9، بهار و تابستان 1394

ابوالفضل هاشمي سجزه ئي / دانشجوي دکتري حکمت متعاليه، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره

                                                                                 abolfazl.hashemy@gmail.com

دريافت: 30/01/1394 ـ پذيرش: 14/06/1394

چكيده

بررسي مسئلة «خوارق عادات» در عرفان اسلامي، از جنبه هاي گوناگون همواره مطمح نظر بوده است. آنچه محققان عرفان نظري را متوجه خود ساخته، تبيين نحوة صادر شدن اين افعال از عارف است. آنها با توجه به مباني عرفاني خود، تحليلي متين از اين موضوع ارائه كرده اند. اين مباني عبارتند از: نحوة چينش عوالم خلقي (عالم عقل، مثال و ماده)، نفس و مراتب آن، سير و سلوك عرفاني. عنصر محوري در تبيين اين پديده، عنصر «سير و سلوك» است كه چنان قوتي به نفس عارف مي بخشد كه او را قادر به تصرف در ماده مي گرداند. عارفان از اين مرحله، به «همّت» ياد مي كنند. جمع كردن توجه و اراده به واسطة قوت روحانيت نفس را «همّت» گويند. وقتي انسان با سلوك خود، از مرتبة نفس فراتر رفته، و به مرتبة قلب مي رسد، به سبب روحانيتي كه دارد، با عالم مثال و عقل سنخيت پيدا مي كند و از طريق سنخيت، با آن عالم مرتبط شده، به آن قوا مي پيوندد و نيروي خود را از آنها مي گيرد يا حقايق را از آنها دريافت مي كند. پس، از اين طريق قادر خواهد بود در عالم تصرف كند يا از غيب اطلاع يابد.

كليدواژه ها: خرق عادت، همّت، قوت نفس، سير و سلوك، عالم خلق.