عرفان هاي جديد؛ تحليل آموزه هاي اجتماعي و فردي در عرفان هاي سرخ پوستي (كوئيلو) و هندي (اوشو)

سال چهارم، شماره اول، پياپي 9، بهار و تابستان 1394

فضه اكبري  /دانشجوي کارشناسي ارشد پژوهش اجتماعي دانشگاه بوعلي سينا همدان                  f.akbari2@yahoo.com

اسماعيل بلالي / عضو هيأت علمي و دانشيار گروه علوم اجتماعي دانشگاه بوعلي سينا همدان     balali_e@yahoo.com

علي محمد قدسي / عضو هيأت علمي و دانشيار گروه علوم اجتماعي دانشگاه بوعلي سينا همدان mamghodsi@yahoo.com

كمال كوهي / عضو هيأت علمي و استاديار گروه علوم اجتماعي دانشگاه تبريز                        k.koohi@tabrizu.ac.ir

دريافت: 05/06/1393 ـ پذيرش: 08/11/1393

چكيده

در قرن بيست و يكم، بيشتر سنت هاي بزرگ ديني با چالش جنبش ها و فرقه هاي نوپديد ديني مواجه شده اند. در اين ميان، وضعيت روبه رشد اين معنويت هاي جديد در ايران، كه داراي حكومت سياسي برگرفته از دين اسلام است، اهميتي انكارناپذير دارد. اين عرفان ها و روح تعاليم آنها در بسياري از زمينه ها، به لحاظ معنايي و محتوايي، با آنچه در جامعة ما و دين اسلام وجود دارد، در تعارض است.

اين تحقيق با بهره گيري از نظريات ملتون، بين بريج، ويلسون، شفرز و پل ويلم انجام گرفته كه معتقدند: در جنبش هاي نوين ديني، معيارها دگرگون شده و به رفتارهاي مذهبي نابهنجار و خارج از عرف مي پردازند. روش انجام تحقيق به شكل «تحليل محتوا» بود و آموزه هاي اجتماعي و فردي دو نمونه از عرفان هاي نوپديد، يعني عرفان  هندي (اوشو) و عرفان سرخ پوستي (پائولوكوئليو)، مطالعه و بررسي است. نتايج حاكي از آن است كه آموزه هايي كه در اين عرفان ها بيشتر بر آنها تأكيد شده، عبارتند از: لذت   پرستي، عشق، آزادي، فردگرايي، سنت گريزي، مسئوليت، رقص و شادي، خلاقيت، شجاعت و شهامت، نفي خشونت، و مراقبه. برخي از اين آموزه ها همانند مسئوليت، خلاقيت، و نفي خشونت منافاتي با فرهنگ ايران و دين اسلام ندارند، اما برخي همچون تأكيد بر لذت پرستي، فردگرايي، و سنت گريزي با آموزه هاي اسلام و فرهنگ كشور ما در تعارض آشكار است.

كليدواژه ها: جنبش نوپديد ديني، عرفان هندي اوشو، عرفان سرخ پوستي كوئليو، آموزة اجتماعي، آموزة فردي.