عشق نفساني و عشق حيواني از ديدگاه عرفان و دين

سال چهارم، شماره دوم، پياپي 10، بهار و تابستان 1395

‌قاسم دلدار/ كارشناس ارشد تصوف و عرفان اسلامي‌ مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                                                  Ghd_agh_1381@yahoo.com

محمدمهدي گرجيان / دانشيار دانشگاه باقرالعلوم عليه السلام ‌‌ mm.Gorjian@yahoo.com

دريافت: 28/06/1394 ـ پذيرش: 10/11/1394

چکيده

از ديدگاه عارفان مسلمان حقيقت عشق، غيرقابل تعريف است، يافتني است نه دانستني. معناي شزح‌اللفظي آن عبارت است از: محبت مفرطه و منشأ عشق ريشه در ابعاد گوناگون وجودي انسان دارد. بالاترين مرتبه آن، عشق حقيقي است که شامل عشق به خداوند و اسماء و صفات اوست. عشق به ماسوي الله با انواع مختلف آن، عشق مجازي است. مهم‌ترين آنها، نفساني و حيواني است. عشق نفساني، عشقي است که مختص انسان است و ريشة آن ملائمت نفساني بين عاشق و معشوق است و مقتضاي فطرت جمالگراي انساني است. اين عشق، اگر شائبه و ريبه حيوانيت نداشته باشد و پاک بماند، مي‌تواند پلي به‌سوي حقيقت باشد. در روايات اسلامي، نشانه‌هايي بر تأييد اين عشق پاک و عفيف وجود دارد. عشق‌ شهواني و حيواني، حقيقتاً عشق نيست، هيجان شهوت است و ريشه در بعد جسماني و حيواني انسان دارد. بسيار فناپذير و از بين برنده ارزش‌هاي وجودي انسان ‌است و موجب زمين‌گيري وي در حركت تكاملي‌اش مي‌شود. البته ابتلا به همين عشق هم اگر اختياري نبود و انسان ناخواسته در آن گرفتار آمد، به تأييد دين به‌شرط کتمان و عفت موجبات نجات انسان را فراهم مي‌آورد.

كليد‌واژه‌ها: عشق مجازي، عشق حقيقي، زيبايي، عشق حيواني، عشق نفساني.