Pages:
9-28
Receive Date: 2025/04/05
Accept Date: 2025/04/05
Abstract:
khawajah NaṢir al-Din Tūsī is considered one of the greatest and most influential Muslim scholars of the 7th century ('AH'). Most of his works are about Fakhr a-Din Rāzi's works and views, and are compiled in defense of philosophy providing correct and acceptable theological views. In addition to theology and philosophy, he has written works on mysticism. The problem with studying his works is that he sometimes believes in some principles when discussing theology and gives them up when discussing philosophy. He has also gone beyond the common philosophy by accepting the most fundamental doctrine of Islamic mysticism. Some believe that he, like some other thinkers, had experienced intellectual development and that these different views are due to different periods of his scientific and cognitive activities. The present paper seeks to prove that Khawajah NaṢir had had all these various method of thought simultaneously and had not experienced intellectual development. In fact, three longitudinal levels of his thought are theology, philosophy, and mysticism. By providing some examples, this paper proves that these three levels exist in his works.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :خواجه نصیرالدین طوسی و سطوح سهگانهی کلامی، فلسفی و عرفانی در اندیشهی او
Abstract:
خواجه نصیرالدین طوسی در زمرهی بزرگ ترین و پرنفوذترین عالمان مسلمان سدهی هفتم هجری به شمار می رود. بخش عمده ای آثار وی ناظر به آثار و آراء فخرالدین رازی و در دفاع از فلسفه و ارائهی کلامی درست و متین تدوین شده است. خواجه علاوه بر کلام و فلسفه، آثار عرفانی نیز دارد. مشکل مطالهی آثار وی این است که گاه وی در کلام به مطالبی معتقد شده و در فلسفه از آنها دست برداشته است. وی همچنین با پذیرش محوری ترین آموزهی عرفان اسلامی، از سطح فلسفهی رایج نیز گذشته است. برخی معتقدند که خواجه نصیر نیز مانند عده ای دیگر از اندیشمندان، دچار تحوّل فکری شده و این اختلاف ها مربوط به دوران های گوناگون فعالیت علمی و معرفتی وی بوده است. این مقاله نشان می دهد که خواجه نصیر هم زمان همهی این سطوح اندیشه را داشته است و نمی توان او را دچار تحوّل فکری دانست. درحقیقت، سه سطح طولی اندیشه خواجه، به ترتیب عبارتند از: کلام، فلسفه و عرفان. در این مقاله، با ارائهی نمونه هایی، وجود این سه سطح در کار وی، اثبات شده است.
References:
- ابن خلدون، تاریخ ابن خلدون، تحقیق خلیل شحادة، چاپ دوم، بیروت، دارالفکر، 1408ق/ 1988م.
- ـــــ ، مقدمه، ترجمه محمّد پروین گنابادى، چاپ هشتم، تهران، شرکت انتشارات علمى و فرهنگى، 1375.
- ابن رشد، تهافت التهافت، مقدمه و تعلیق محمّد العریبی، چاپ اول، بیروت، دارالفکر، 1993م.
- آملی، سیدحیدر، جامع الاسرار و منبع الانوار، تصحیح و مقدمه هانری کربن و عثمان یحیی، چاپ سوم، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1384.
- ترکه، صائن الدین، تمهید القواعد، مقدمه و تصحیح و تعلیق سیدجلال الدین آشتیانی، چاپ چهارم، قم، بوستان کتاب، 1387.
- حلی، حسن بن یوسف، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، تصحیح و مقدمه و تعلیق حسن حسن زاده آملی، چاپ چهارم، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، 1413ق.
- رازی، فخرالدین، المطالب العالیة من العلم الالهی، تحقیق حجازی سقا، چاپ اول، بیروت، دار الکتاب العربی، 1407ق.
- زریاب، عباس، «اباقاخان»، در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۶۷.
- سبزواری، ملاهادی، اسرار الحکم، تصحیح کریم فیضی، چاپ اول، قم، مطبوعات دینی، 1383.
- طوسی، خواجه نصیرالدین، اجوبة المسائل النصیریة، به اهتمام عبدالله نورانی، چاپ اول، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1383.
- ـــــ ، آغاز و انجام، مقدمه و تعلیق حسن حسن زاده آملی، چاپ چهارم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1374.
- ـــــ ، اوصاف الاشراف، تصحیح سیدنصرالله تقوی، ترجمه به عربی: رکن الدین محمّدبن علی جرجانی، تهران، بوذرجمهر، 1362.
- ـــــ ، «تجرید الاعتقاد»، در کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، حسن بن یوسف، تصحیح و مقدمه و تعلیق حسن حسن زاده آملی، چاپ چهارم، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، 1413ق.
- ـــــ ، تلخیص المحصّل، چاپ دوم، بیروت، دار الاضواء، 1405ق.
- ـــــ ، شرح الاشارات و التنبیهات، چاپ اول، قم، البلاغة، 1375.
- ـــــ ، فصول، ترجمه به عربی: رکن الدین محمّدبن علی گرگانی استرآبادی، به کوشش محمّدتقی دانش پژوه، تهران، دانشگاه تهران، 1335.
- ـــــ ، قواعد العقائد، مقدمه و تحقیق و تعلیق على حسن خازم، چاپ اول، بیروت، دار الغربة، 1413ق.
- ـــــ ، مصارع المصارع، تحقیق حسن معزی، چاپ اول، قم، مکتبة آیةالله المرعشی، 1405ق.
- فرامرز قراملکی، احد، «تجرید الاعتقاد»، در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۶۷.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Yazdanpanah, Sayyed Yadullah, Dargahifar, Reza.(2025) Khawajah NaṢir al-Din Tūsī and Three Theological, Philosophical, and Mystical Levels in his Thought. Anwar-e Ma`rifat, 1(3), 9-28
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Sayyed Yadullah Yazdanpanah; Reza Dargahifar."Khawajah NaṢir al-Din Tūsī and Three Theological, Philosophical, and Mystical Levels in his Thought". Anwar-e Ma`rifat, 1, 3, 2025, 9-28
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Yazdanpanah, S, Dargahifar, R.(2025) 'Khawajah NaṢir al-Din Tūsī and Three Theological, Philosophical, and Mystical Levels in his Thought', Anwar-e Ma`rifat, 1(3), pp. 9-28
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Yazdanpanah, S, Dargahifar, R. Khawajah NaṢir al-Din Tūsī and Three Theological, Philosophical, and Mystical Levels in his Thought. Anwar-e Ma`rifat, 2025; 1(3): 9-28