Pages:
7-24
Receive Date: 2026/02/07
Accept Date: 2026/02/07
Abstract:
People of knowledge use a particular method to interpret the magnificence of revelation, which, in scientific circles, is called with difference names such as mystical interpretation, intuitive interpretation and symbolic interpretation. Mystical or esoteric interpretation, along with exoteric interpretation, is a way to achieve the inner layers of revelation. Among the different theories on the meaning of esoteric interpretation of the Quran, the theories proposed by the people of knowledge are the most similar ones to the words of Holy Prophet's family. Mystical interpretation has different types including longitudinal and horizontal ones, each with different principles and foundations. Infallible Imams indirectly pointed to some of the methods, principles and foundations of esoteric interpretation of the Quran and used them to interpret and expound the inner meanings of Quranic magnificence. However, some researchers, due to their unfamiliarity with the principles and foundations of mystical interpretation, imagine that this type of interpretation contradicts with Infallible Imams' interpretive method and principles. The present paper seeks to eliminate this imagination through reviewing some traditions which deal with esoteric interpretation and comparing the principles and methods of mystical interpretation with infallible Imams' interpretive principles and methods.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :بررسی اصول و مبانی تأویل عرفانی از منظر روایات
Abstract:
اهل معرفت برای تفسیر کریمه های وحی از روشی ویژه بهره می برند که از آن در مجامع علمی با نام های گوناگونی همچون تفسیر عرفانی، تفسیر شهودی و تفسیر رمزی یاد می شود. تفسیر عرفانی یا همان تأویل، در کنار تفسیر ظاهری، روشی برای رسیدن به لایه های باطنی کلام وحی است. در میان نظریات گوناگونی که دربارة معنای تأویل قرآن مطرح می شود، اهل معرفت شبیه ترین نظریات را به سخنان اهل بیت علیهما السلام دارند.
تأویل عرفانی انواعی دارد که تأویل طولی و عرضی از جملة آنهاست. هریک از این دو نوع تأویل اصول و مبانی گوناگونی دارند. اهل بیت علیهما السلام در اثنای سخنانشان به برخی از این روش ها، اصول و مبانی تفسیر باطنی قرآن اشاره می کردند و در تفسیر و تأویل کریمه های قرآنی آنها را جاری می ساختند، لیکن گروهی از محققان به سبب آشنانبودن با اصول و مبانی تفسیر عرفانی، این نوع تفسیر را با روش و مبانی تفسیری اهل بیت علیهما السلام مخالف می پندارند. در این نوشتار بر آن شدیم تا با بررسی برخی روایات که دربردارندة موضوع تأویل اند، و نیز تطبیق مبانی و روش های تفسیر عرفانی با مبانی و روش های تفسیری اهل بیت، این پندار را بزداییم.
References:
- آملي، حيدر بن علي (1385)، تفسير المحيط الاعظم و بحر الخضم، قم، نور علي نور.
- صدوق، محمد بن علي (1403ق)، الخصال، قم، جامعه مدرسين.
- ـــــ (1398)، التوحيد، قم، جامعه مدرسين.
- ابن اثير جزري، مبارك بن محمد (1426ق)، النهايۀ في غريب الحديث و الاثر، بيروت، المكتبة العصرية.
- ابن منظور، محمد بن مكرم (1405ق)، لسان العرب، تهران، ادب حوزه.
- ابن حزم الظاهري، علي بن احمد، بيتا، الاحكام في اصول الاحكام، بيروت، دارالكتب العلميه.
- ابن عربي، محي الدين (1994)، الفتوحات المكيه (چهارده جلدي )، چ دوم، بيروت، دار احياء التراث العربى.
- ابن سينا، حسين بن عبدالله (1404)، الشفاء (الهيات)، قم، مكتبه آيت الله مرعشي نجفي.
- ـــــ (1375)، الاشارات و التنبيهات، قم، بلاغه.
- موسوي خميني، روح الله (1376)، مصباح الهدايۀ الي الخلافۀ و الولايۀ، چ سوم، تهران، موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني.
- ـــــ (1410)، تعليقات علي شرح فصوص الحكم و مصباح الانس، قم، پاسدار اسلام.
- معرفت، محمدهادي (1416ق)، التمهيد في علوم القرآن، قم، مؤسسة نشر الاسلامي.
- راغب اصفهاني، حسين بن محمد (1996)، مفردات الفاظ القرآن، بيروت، دار القلم.
- رخشاد،، محمدحسين (1382)، در محضر آيت الله العظمي بهجت، قم، مؤسسة فرهنگي سماء.
- طباطبائي، سيدمحمدحسين (1417)، الميزان في تفسير القرآن، چ پنجم، قم، جامعه مدرسين.
- غزالي، ابوحامد (1409)، جواهر القرآن و درره، قم، دارالكتب العلميه.
- ـــــ (1416)، مجموعه آثار، (مشكاۀ الانوار)، بيروت، دارالفكر.
- فيض كاشاني، محسن (1415)، تفسير الصافي، چ دوم، تهران، صدر.
- صدرالمتالهين (1999)، مفاتيح الغيب، بيروت، موسسه التاريخ العربي.
- قونوي، صدرالدين محمدبن اسحاق (1381)، إعجازالبيان في تفسير أم القرآن، قم، بوستان كتاب.
- كليني، محمدبن يعقوب (1407ق)، الكافي، چ چهارم، تهران، دار الكتب الاسلامية.
- مجلسي، محمدباقر (1366)، بحار الانوار، چ سوم، تهران، المكتبة الاسلامية.
- نوري، ميرزا حسين (1988)، مستدرك الوسائل، چ دوم، بيروت، موسسه آل البيت لاحياء التراث.
- يزدانپناه، سيديدالله (1381)، «رمز و راز تاويل عرفاني از ديدگاه اهل معرفت»، كنگره انديشههاي اخلاقي ـ عرفاني امام خميني.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Yazdanpanah, Sayyed Yadullah.(2026) A Study of the Principles and Foundations of Mystical Esoteric Commentary from the View of Traditions. Anwar-e Ma`rifat, 2(1), 7-24
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Sayyed Yadullah Yazdanpanah."A Study of the Principles and Foundations of Mystical Esoteric Commentary from the View of Traditions". Anwar-e Ma`rifat, 2, 1, 2026, 7-24
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Yazdanpanah, S.(2026) 'A Study of the Principles and Foundations of Mystical Esoteric Commentary from the View of Traditions', Anwar-e Ma`rifat, 2(1), pp. 7-24
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Yazdanpanah, S. A Study of the Principles and Foundations of Mystical Esoteric Commentary from the View of Traditions. Anwar-e Ma`rifat, 2026; 2(1): 7-24