Anwar-e Ma`rifat, Volume 14, Issue 1, No 28, Year 2026, Pages 57-72

    The Mystical Experience from the Perspective of Allameh Hosseini Tehrani: Nature, Levels, Criteria, Factors, and Obstacles

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    Masuod Azarbayjani / Professor, Department of Psychology, Research Institute of Hawzah and University / mazarbayejani110@yahoo.com
    ✍️ Ahmad Afzali / Level Four Graduate, Qom Seminary / Aaffzzaallii6@gmail.com
    doi10.22034/erfani.2026.5003585
    Abstract: 
    Mystical experience is a central element of both theoretical and practical Islamic mysticism. This study analyzes Allameh Hosseini Tehrani's intellectual framework concerning the nature, levels, factors, and obstacles of mystical experience, as well as the distinction between authentic and false mysticism. The main objective is to explain mystical experience in his thought and to interpret the mystical path in light of the Qur'anic and Hadith teachings. The aim is to identify the epistemological and ontological framework of his mysticism and to explain the role of wilayah, the Sharia, and the spiritual master in establishing the authenticity of this experience. The study employs a descriptive-analytical method based on documentary sources and content analysis of his works. The significance of this study lies in reexamining the authentic Islamic mystical tradition in the face of contemporary pseudo-mysticism. The findings indicate that, from Allameh Hosseini Tehrani’s perspective, mystical experience is a gradual process that unfolds through five levels of unveiling—from material to essential—and extends from divine attraction to subsistence in God. This spiritual journey attains authenticity only within the framework of the Sharia, under the guidance of a perfect spiritual master, and through the guardianship of the Prophet's Household (PBUT). The principal criteria for distinguishing authentic from false mysticism are a God-centered orientation, adherence to the Sharia, and commitment to the guardianship of the Prophet's Household. The pitfalls of the path include attachment to miraculous powers, self-conceit, and the disclosure of spiritual secrets. The study's original contribution lies in providing the most systematic reconstruction of the stages of mystical experience in Allameh Hosseini Tehrani's thought and in deriving a framework for evaluating the authenticity of such experiences based on divine and epistemological criteria.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :تجربۀ عرفانی در منظر علامه حسینی طهرانی ماهیت، مراتب، معیارها، عوامل و موانع
    Abstract: 
    تجربۀ عرفانی محوری اساسی در عرفان نظری و عملی است. این پژوهش به تحلیل نظام فکری علامه طهرانی دربارۀ ماهیت، مراتب، عوامل و موانع تجربۀ عرفانی و تمییز عرفان اصیل از کاذب می‌پردازد. مسئلۀ اصلی، تبیین تجربۀ عرفانی در اندیشۀ او و تفسیر سلوک عارفانه بر اساس آموزه‌های قرآنی و روایی است. هدف، استخراج دستگاه معرفت‌شناختی و هستی‌شناختی عرفان وی و تبیین نقش ولایت، شریعت و استاد در اصالت بخشیدن به این تجربۀ است. روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی‌بر اسناد و تحلیل محتوای آثار ایشان است. ضرورت پژوهش، بازخوانی سنت عرفانی اصیل اسلامی در مقابل عرفان‌نماهای معاصر است. یافته‌ها نشان می‌دهد از نگاه علامه طهرانی، تجربۀ عرفانی فرایندی تدریجی است که در پنج مرتبۀ مکاشفه (مادیه تا ذاتیه) محقق شده و از جذبه تا بقاء بالله امتداد می‌یابد. این سیر تنها در چارچوب شریعت، تحت هدایت استاد کامل و با ولایت اهل‌بیت(ع) اصالت می‌یابد. معیارهای اصلی تمایز عرفان صادق از کاذب، توحیدمحوری، التزام به شریعت و تبعیت از ولایت است. آفات راه نیز شامل دلبستگی به کرامات، خودبینی و افشای اسرار است. نوآوری پژوهش، ارائۀ نظام‌مندترین بازسازی از مراتب تجربۀ عرفانی در اندیشۀ علامه طهرانی و استخراج الگویی برای سنجش اصالت این تجارب بر پایۀ معیارهای الهی و معرفتی است.
    References: 
    • حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین (1369). وظیفه فرد مسلمان در احیای حکومت اسلام. مشهد: علامه طباطبایی.
    • حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین (۱۳۹۱الف). آیین رستگاری: مباحثی از سیر و سلوک و عرفان اسلامی. تهران: مکتب وحی.
    • حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین (1391ب). مهر فروزان: شرح‌حال و کلمات عرفانی علامه طباطبایی. تهران: مکتب وحی.
    • حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین (1392). رساله اجتهاد والتقلید. تهران: مکتب وحی.
    • حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین (1400). رساله سیر و سلوک منسوب به بحرالعلوم. مشهد: علامه طباطبایی.
    • حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین (۱۴۱۶ق). رساله لب اللباب در سیر و سلوک اولی الالباب. مشهد: علامه طباطبایی.
    • حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین (1423ق). روح مجرد. مشهد. علامه طباطبایی.
    • حسینی طهرانی، سیدمحمدمحسن (1392). اسرار ملکوت. تهران: مکتب وحی.
    • حسینی طهرانی، سیدمحمدحسین (1386). حریم قدس. در مباحث عرفان و سیر و سلوک. قم: عرش اندیشه.
    • حقی، علی و احمدیان، سوری واحد (1392). تجربۀ دینی و رابطه آن با تجربۀ عرفانی. پژوهش‌های فلسفی ـ کلامی، 2، 37-57.
    • رضایت، غلامحسین، و دیگران (1401). ماهیت معنویت اسلامی با رویکرد تربیتی. پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 54، 239ـ278.
    • غلامعلی، اسدالله و رزازی‌فر، علیرضا (1401). بررسی امکان بازنمایی تجربۀ عرفانی شرق دور در سینما. پژوهشنامه عرفان، 27، 137ـ157.
    • فلاح‌زاده، ابوذر و همکاران (1402). تبیین فقهی مبانی سلوک در سیر توحیدی انسان از دیدگاه علامه طهرانی. مبانی فقهی حقوق اسلامی، ۱، ۴49-465.
    • فنایی اشکوری، محمد (1396). تجربۀ عرفانی و شهود باطنی. ذهن (ویژه‌نامه فلسفۀ عرفان)، 2، 157ـ181.
    • قیوم‌زاده، محمود (1388). راستی‌آزمایی سلوک معنوی در اندیشه امام خمینی(ره). پژوهش‌های اعتقادی کلامی، 14، 131ـ166.
    • موسوی خمینی، سیدروح‌الله (1376). شرح چهل حدیث. چ سیزدهم. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
    • موسوی خمینی، سید‌روح‌الله (1377). شرح حدیث جنود عقل و جهل. تهران: مؤسسۀ تنظـیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
    • وکیلی، هادی (1389). چیستی و ویژگی‌های تجربۀ عرفانی. حکمت معاصر، 2، 107ـ119.
    • ولی‌زاده. مهدی (1399). جایگاه استاد در ابعادشناختی و رفتاری سیر و سلوک عرفانی. ادیان و عرفان، 1 (53)، 245ـ264.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Azarbayjani, Masuod, Afzali, Ahmad. (2026) The Mystical Experience from the Perspective of Allameh Hosseini Tehrani: Nature, Levels, Criteria, Factors, and Obstacles. Anwar-e Ma`rifat, 14(1), 57-72 https://doi.org/10.22034/erfani.2026.5003585.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Masuod Azarbayjani; Ahmad Afzali."The Mystical Experience from the Perspective of Allameh Hosseini Tehrani: Nature, Levels, Criteria, Factors, and Obstacles". Anwar-e Ma`rifat, 14, 1, 2026, 57-72

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Azarbayjani, M, Afzali, A.(2026) 'The Mystical Experience from the Perspective of Allameh Hosseini Tehrani: Nature, Levels, Criteria, Factors, and Obstacles', Anwar-e Ma`rifat, 14(1), pp. 57-72

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Azarbayjani, M, Afzali, A. The Mystical Experience from the Perspective of Allameh Hosseini Tehrani: Nature, Levels, Criteria, Factors, and Obstacles. Anwar-e Ma`rifat, 2026; 14(1): 57-72