تبیین روایات طینت بر اساس مبانی عرفانی و صدرایی
Article Type:
Research
Writers:
10.22034/erfani.2026.5004276⏳
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :تبیین روایات طینت بر اساس مبانی عرفانی و صدرایی
Abstract:
نسبت طینت و اختیار از مهم‌ترین مسائل انسان‌شناسی در اندیشة اسلامی است. برداشت‌های متفاوت از روایات طینت، گاه به تفسیرهای جبرگرایانه و گاه به فروکاستن نقش طینت به اقتضای اولیه انجامیده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی نشان می‌دهد که «طینت اولیه» به دو صورت به کار می‌رود و در هیچ‌کدام با اختیار، به معنای رضایت از صدور فعل سازگار با حقیقت وجودی انسان، منافاتی ندارد. در کاربرد نخست، مقصود از طینت اولیه، وجود علمی انسان در صقع ربوبی است، بنابراین ثبات طینت اولیه با اختیار انسان در وجود خلقی‌اش، منافاتی ندارد، زیرا علم تابع معلوم است.
در کاربرد دوم، مقصود از طینت اولیه، سرمایة اولیة وجود خلقی انسان در آغاز حرکت جوهری نفس در قوس صعود است. در این کاربرد، طینت اولیه در حکم مادة اولیه‌ای است که انسان با علم و عمل اختیاری، آن را به بالفعل و متصور به صور نوعیة جدید می‌سازد. بنابراین در این کاربرد، طینت اولیه ثباتی ندارد تا منافی اختیار باشد. انسان پیوسته با اختیار خویش، ملکات یا صور تازه‌ای می‌یابد که از‌یک‌سو، ریشه در طینت اولیه و اعمال اختیاری گذشتة او دارند و از‌سوی‌دیگر، در حکم ماده و طینت ثانویه برای ملکات، صور یا فعلیت‌های بعدی او هستند.
Copyright © 2026 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Saeidi, Ahmad. (2026) تبیین روایات طینت بر اساس مبانی عرفانی و صدرایی. Anwar-e Ma`rifat, 15(1), - https://doi.org/10.22034/erfani.2026.5004276.
Ahmad Saeidi."تبیین روایات طینت بر اساس مبانی عرفانی و صدرایی". Anwar-e Ma`rifat, 15, 1, 2026, -
Saeidi, A.(2026) 'تبیین روایات طینت بر اساس مبانی عرفانی و صدرایی', Anwar-e Ma`rifat, 15(1), pp. -
