انوار معرفت، سال چهاردهم، شماره دوم، پیاپی 29، پاییز و زمستان 1404، صفحات -

    بررسی مساله «نسیان یا یادآوری گناه» بر اساس مبانی عرفان عملی

    نوع مقاله: 
    پژوهشی
    نویسندگان:
    ✍️ رسول باقریان خوزانی / *عضو هیئت علمی - مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) / rasoulbagherian@iki.ac.ir
    doi 10.22034/erfani.2026.5003897
    چکیده: 
    مسئله «نسیان یا یادآوری گناه» از موضوعات میان‌رشته‌ای است که علاوه بر منابع دینی، در علم کلام و عرفان عملی نیز مطرح شده است. در عرفان عملی، این مسئله برای نخستین بار در ذیل حقیقت توبه مطرح گردید؛ برخی عارفان مانند سهل تستری به لزوم یادآوری گناه و برخی دیگر مانند جنید بغدادی به فراموشی آن باور دارند. هدف پژوهش حاضر، تبیین وظیفه سلوکی سالک نسبت به یادآوری یا فراموشی گناهان گذشته بر اساس مبانی عرفان عملی است. این نوشتار با روش کتابخانه‌ای گردآوری شده و با بهره‌گیری از منابع دست اول عرفانی، به تحلیل دیدگاه‌های مطرح در ابواب مختلف عرفان عملی (مقامات، ملازمات سلوک و قواعد عرفانی) پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در مقامات اسلامی (مانند یقظه و توبه) تأکید بر یادآوری گناه، و در مقامات ایمانی و احسانی (مانند ذکر و حضور) تأکید بر فراموشی گناه است. قواعد عرفانی مانند «ذکر الجفا وقت الصفا جفاء» نیز عمدتاً بر فراموشی گناه در مراتب عالی سلوک دلالت دارند. در نهایت، روح حاکم بر سلوک یعنی «عبودیت» اقتضا می‌کند سالک هیچگاه جرات خود بر خداوند را فراموش نکند، هرچند لازم نیست گناهان را به صورت تفصیلی به یاد آورد؛ بلکه یادآوری اجمالی برای حفظ خشوع و استغفار کافی است.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    Examining the issue of "forgetfulness or remembering sin" based on the principles of practical mysticism
    Abstract: 
    The issue of "forgetting or remembering sins" is an interdisciplinary topic that has been raised in theology and practical mysticism in addition to religious sources. In practical mysticism, this issue was raised for the first time under the truth of repentance; some mystics, such as Sahl Testari, believe in the necessity of remembering sins, while others, such as Junaid Baghdadi, believe in forgetting them. The aim of the present study is to explain the behavioral duty of the seeker towards remembering or forgetting past sins based on the principles of practical mysticism. This article was compiled using a library method and, using first-hand mystical sources, analyzed the views presented in various chapters of practical mysticism (positions, attendant aspects of behavior, and mystical rules). The findings of the study show that in Islamic positions (such as yaqza and repentance), the emphasis is on remembering sins, and in positions of faith and charity (such as dhikr and huzoor), the emphasis is on forgetting sins. Mystical rules such as "dhikr al-jifa waqt al-safā al-jifa" also mainly indicate forgetting sins in higher levels of behavior. Finally, the spirit that governs the path, namely "servitude," requires the seeker to never forget his trust in God, although it is not necessary to remember sins in detail; rather, a brief reminder is sufficient to maintain humility and seek forgiveness.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    باقریان خوزانی، رسول. (1404) بررسی مساله «نسیان یا یادآوری گناه» بر اساس مبانی عرفان عملی. فصلنامه انوار معرفت، 14(2)، - https://doi.org/10.22034/erfani.2026.5003897.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    رسول باقریان خوزانی."بررسی مساله «نسیان یا یادآوری گناه» بر اساس مبانی عرفان عملی". فصلنامه انوار معرفت، 14، 2، 1404، -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    باقریان خوزانی، رسول.(1404) 'بررسی مساله «نسیان یا یادآوری گناه» بر اساس مبانی عرفان عملی'، فصلنامه انوار معرفت، 14(2), pp. -

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    باقریان خوزانی، رسول. بررسی مساله «نسیان یا یادآوری گناه» بر اساس مبانی عرفان عملی. انوار معرفت، 14, 1404؛ 14(2): -